రహదారులపై మృత్యు ఘోష
వ్యవస్థీకృత నిర్లక్ష్యానికి మరో బలి
—————————————
నిశ్శబ్ద రాత్రిలో పెను విషాదం
అది మార్చి 26, 2026 నాటి తెల్లవారుజాము. ప్రకృతి ఇంకా నిద్ర లేవని వేళ. ప్రయాణికులంతా గాఢ నిద్రలో జోగుతున్నారు. కొందరు తమ సొంత ఊర్లకు వెళ్తున్న ఆనందంలో ఉంటే, మరికొందరు పనుల నిమిత్తం ప్రయాణిస్తున్నారు. తమ గమ్యస్థానాలకు క్షేమంగా చేరుకోవాలనే ఆశతో, తమ కుటుంబాలను కలుసుకోవాలనే ఆత్రుతతో ప్రయాణిస్తున్న ఆ అమాయక జీవులకు తాము ప్రయాణిస్తున్న బస్సు ఒక మృత్యు శకటంగా మారబోతోందని కలలో కూడా ఊహించలేదు. తెలంగాణలోని జగిత్యాల ప్రాంతం నుంచి ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని నెల్లూరు జిల్లా కలిగిరికి బయలుదేరిన ఆ ప్రైవేట్ ట్రావెల్స్ బస్సు మార్కాపురం జిల్లా రాయవరం సమీపంలోని పలకల క్వారీల వద్దకు వచ్చేసరికి కాలం కాటేసింది. ఆ సమయంలో రోడ్డుపై మంచు లేదా వెలుతురు లేకపోవడం వల్లనో లేక డ్రైవర్ అజాగ్రత్త వల్లనో కానీ, ఎదురుగా వస్తున్న కంకర టిప్పర్ను ఈ బస్సు అతి వేగంతో బలంగా ఢీకొట్టింది. ఆ భీకర శబ్దానికి చుట్టుపక్కల నిశ్శబ్దం ఒక్కసారిగా బద్దలైంది. సమీప గ్రామాల ప్రజలు ఆ శబ్దానికి ఉలిక్కిపడి లేచారు.
రాయవరం ఘోర కలి – అగ్నిగుండంగా మారిన క్షణాలు
ఢీకొట్టిన మరుక్షణమే ఆ రెండు భారీ వాహనాలు అగ్నిగోళాలుగా మారిపోయాయి. టిప్పర్ లోని డీజిల్ ట్యాంకు నిండుగా ఉండటం, ఈ ప్రమాద దాటికి అది పగిలిపోవడంతో, ఆ ఇంధనం బస్సుపైకి ఎగజిమ్మింది. దాంతో క్షణాల వ్యవధిలోనే మంటలు బస్సు మొత్తాన్ని చుట్టేసాయి. గాఢ నిద్రలో ఉన్న ప్రయాణికులకు ఏం జరుగుతుందో అర్థమయ్యే లోపే మంటలు వారిని ఉక్కిరిబిక్కిరి చేశాయి. బస్సు ప్రధాన ద్వారం ఆటోమేటిక్ సెన్సార్ వ్యవస్థతో పనిచేస్తుండటంతో, ప్రమాదం జరిగిన వెంటనే విద్యుత్ వ్యవస్థ నిలిచిపోయి అది లాక్ అయిపోయింది. దీంతో లోపల ఉన్న ప్రయాణికులు బయటకు రావడానికి మార్గం లేక హాహాకారాలు చేశారు. ఆ నరకప్రాయమైన పరిస్థితుల్లో కూడా ఓ మానవతావాది దేవుడిలా మారాడు. అదే బస్సులో ప్రయాణిస్తున్న కోలా బాలరాజు అనే యువకుడు తన ప్రాణాలను సైతం లెక్కచేయకుండా సమయస్ఫూర్తితో వ్యవహరించాడు. బస్సు కిటికీ అద్దాలను పగలగొట్టి, తనతో పాటు మరో ఎనిమిది మంది ప్రాణాలను కాపాడగలిగాడు. కానీ, సీట్ల కింద ఇరుక్కుపోయిన మరికొందరిని కాపాడటానికి అతను చేసిన ప్రయత్నాలు ఫలించలేదు. ఆ అగ్నిప్రమాదంలో ఐదు నెలల పసికందుతో సహా మొత్తం 14 మంది సజీవ దహనమయ్యారు. వారి మృతదేహాలు గుర్తుపట్టలేనంతగా కాలిపోవడంతో డీఎన్ఏ పరీక్షలు నిర్వహించాల్సి వచ్చింది. బంధువుల ఆర్తనాదాలు, ఆస్పత్రి ఆవరణలోని రోదనలు వర్ణనాతీతం.

గత రెండేళ్ల నెత్తుటి చరిత్ర – పదే పదే పునరావృతమవుతున్న విషాదాలు
ఈ రాయవరం ప్రమాదం కేవలం ఒక యాదృచ్ఛిక సంఘటన మాత్రమే కాదు. ఆంధ్రప్రదేశ్ లో గత రెండేళ్లుగా జరుగుతున్న వరుస బస్సు ప్రమాదాల పరంపరలో ఇది తాజా ఉదాహరణ మాత్రమే. గత ఏడాది అక్టోబర్ లో కర్నూలు జిల్లా చిన్న టేకూరు వద్ద జరిగిన ప్రమాదాన్ని మనం అంత తేలికగా మర్చిపోలేము. అక్కడ కూడా ఒక లగ్జరీ ప్రైవేట్ బస్సు రోడ్డుపై పడి ఉన్న బైక్ను ఢీకొట్టి, ఇంధనం లీక్ కావడంతో అగ్నిప్రమాదానికి గురైంది. ఆ ప్రమాదంలో దాదాపు 19 మంది ప్రయాణికులు సజీవ దహనమయ్యారు. ఇలాంటి ఘోర కలిలు పదే పదే జరుగుతున్నా వ్యవస్థలో మార్పు రాకపోవడం అత్యంత దారుణం.
అలాగే నంద్యాల జిల్లాలో టైర్ పేలిపోయి కంటైనర్ లారీని ఢీకొట్టిన మరో బస్సు ప్రమాదంలో ముగ్గురు చనిపోయారు. ఇలా గత రెండేళ్లలో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో జరిగిన వివిధ బస్సు ప్రమాదాల్లో పదుల సంఖ్యలో అమాయక ప్రయాణికులు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. వందలాది మంది క్షతగాత్రులయ్యారు. ప్రతిసారీ ప్రమాదం జరిగినప్పుడు ప్రభుత్వం తీవ్ర దిగ్భ్రాంతి వ్యక్తం చేయడం, మృతుల కుటుంబాలకు ఎక్స్గ్రేషియా ప్రకటించడం, విచారణకు ఆదేశించడం పరిపాటిగా మారింది. కానీ మూల కారణాలను అన్వేషించి, వాటిని శాశ్వతంగా పరిష్కరించే దిశగా అడుగులు మాత్రం పడటం లేదు. ప్రమాదాలు జరిగినప్పుడు మాత్రమే అధికారులు హడావుడి చేస్తారు. కొన్ని రోజులు తనిఖీలు నిర్వహిస్తారు. ఆ తర్వాత అంతా మామూలే అన్నట్లు వ్యవహరిస్తారు. ఈ నిర్లక్ష్య ధోరణే ప్రజల ప్రాణాల మీదకు తెస్తోంది.
అమలుకాని చర్యలు – నేర్చుకోని గుణపాఠాలు
ప్రతి పెద్ద ప్రమాదం తర్వాత ప్రభుత్వం ఉన్నత స్థాయి కమిటీలను ఏర్పాటు చేస్తుంది. ఆ కమిటీలు ఎన్నో సూచనలు, సలహాలతో కూడిన నివేదికలను సమర్పిస్తాయి. కానీ ఆ నివేదికలు ఫైళ్లలోనే మగ్గిపోతున్నాయి తప్ప ఆచరణలోకి రావడం లేదు. గతంలో జరిగిన ప్రమాదాల తర్వాత ప్రభుత్వం ప్రైవేట్ బస్సుల్లో అత్యవసర ద్వారాలు (ఎమర్జెన్సీ ఎగ్జిట్స్) సరిగ్గా పనిచేస్తున్నాయో లేదో తనిఖీ చేయాలని ఆదేశించింది. కానీ ఈ రాయవరం ప్రమాదంలో కూడా అదే ప్రధాన లోపంగా బయటపడింది. ఆటోమేటిక్ డోర్లు లాక్ అయిపోవడం, ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు లేకపోవడమే ఎక్కువ మంది ప్రాణాలు పోవడానికి కారణమైంది. అత్యవసర ద్వారాల వద్ద సీట్లు వేయకూడదనే నిబంధన ఉన్నా, ఎక్కువ ఆదాయం కోసం ట్రావెల్స్ యాజమాన్యాలు అక్కడ కూడా సీట్లు లేదా బెర్త్లు ఏర్పాటు చేస్తున్నాయి.
అలాగే రాత్రి సమయాల్లో డ్రైవర్ల అలసటను గుర్తించే సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని (డ్రైవర్ స్లీప్ డిటెక్షన్ సిస్టమ్స్) తప్పనిసరి చేయాలని, స్పీడ్ గవర్నర్లను ఖచ్చితంగా అమలు చేయాలని ఎన్నోసార్లు అనుకున్నారు. కానీ ప్రైవేట్ ట్రావెల్స్ యాజమాన్యాలు వాటిని తుంగలో తొక్కాయి. ఆర్టీఓ అధికారులు నామమాత్రపు తనిఖీలతో సరిపెడుతున్నారనే విమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. నిబంధనల ప్రకారం ప్రతి బస్సులోనూ అగ్నిమాపక పరికరాలు (ఫైర్ ఎక్స్టింగ్యుషర్స్) ఉండాలి, వాటిని ఎలా వాడాలో సిబ్బందికి తెలిసి ఉండాలి. కానీ ప్రమాద సమయంలో అవి పనిచేసిన దాఖలాలు ఎక్కడా కనిపించవు. ఇవన్నీ చూస్తుంటే వ్యవస్థ ఎంతలా దిగజారిపోయిందో అర్థమవుతుంది. చట్టాలు, నిబంధనలు కేవలం పుస్తకాలకే పరిమితమవుతున్నాయి తప్ప ప్రజల ప్రాణాలను కాపాడలేకపోతున్నాయి.
మృత్యువుకు ఆజ్యం పోస్తున్న బస్సు ఇంటీరియర్స్
రాయవరం ప్రమాదంలో మంటలు అంత వేగంగా వ్యాపించడానికి ప్రధాన కారణం బస్సు లోపల ఉపయోగించిన నిర్మాణ సామగ్రి. ఆధునిక లగ్జరీ బస్సులలో సౌకర్యాల పేరుతో అత్యంత ప్రమాదకరమైన జ్వలనశీల (ఇన్ఫ్లేమబుల్) వస్తువులను వాడుతున్నారు. సీట్లలో ఉపయోగించే పాలియురిథేన్ ఫోమ్ (రబ్బర్), ఫ్లోరింగ్ కోసం వాడే ప్లాస్టిక్ లేదా రెక్సిన్ షీట్లు, కిటికీలకు వేసే సింథటిక్ తెరలు అన్నీ కూడా అత్యంత సులభంగా మంటలు అంటుకునేవే. ఒక చిన్న నిప్పు రవ్వ పడినా ఇవి అగ్నిపర్వతంలా మారిపోతాయి.

ఈ కృత్రిమ రసాయన పదార్థాలు మండటం ప్రారంభించినప్పుడు కేవలం మంటలే కాకుండా, అత్యంత విషపూరితమైన దట్టమైన పొగ వెలువడుతుంది. ఈ పొగలో కార్బన్ మోనాక్సైడ్, హైడ్రోజన్ సైనైడ్ వంటి ప్రాణాంతక వాయువులు ఉంటాయి. ప్రమాదం జరిగినప్పుడు మంటలు శరీరాన్ని తాకడానికి ముందే, ఈ విషపూరిత పొగను పీల్చడం వల్ల ప్రయాణికులు స్పృహ కోల్పోతారు. రాయవరం ప్రమాదంలో కూడా ఎక్కువ మంది మంటల్లో కాలిపోవడానికి ముందే ఈ పొగ కారణంగానే స్పృహ కోల్పోయి ఉంటారని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల ప్రకారం బస్సు బాడీ నిర్మాణంలో అగ్ని నిరోధక (ఫైర్ రిటార్డెంట్) సామగ్రిని మాత్రమే వాడాలి. కానీ మన దేశంలో, ముఖ్యంగా ప్రైవేట్ బస్సుల బాడీ బిల్డింగ్ లో ఈ నిబంధనలను యథేచ్ఛగా ఉల్లంఘిస్తున్నారు. తక్కువ ఖర్చుతో ఎక్కువ హంగులు చూపించడానికి ఈ ప్రమాదకర వస్తువులను వాడుతున్నారు.
జ్వలనశీల నిర్మాణ సామగ్రి – నిబంధనల ఉల్లంఘనపై చర్చ
కేంద్ర ప్రభుత్వం బస్సు బాడీ నిర్మాణానికి సంబంధించి నిర్దిష్టమైన నిబంధనలను (ఆటోమోటివ్ ఇండస్ట్రీ స్టాండర్డ్స్ – AIS 052) రూపొందించింది. దీని ప్రకారం బస్సుల్లో వాడే ప్రతి వస్తువు కొంతవరకు అగ్నిని నిరోధించగలగాలి. కానీ ఖర్చులను తగ్గించుకోవడానికి చాలా మంది ప్రైవేట్ ఆపరేటర్లు గుర్తింపు లేని బాడీ బిల్డర్ల ద్వారా బస్సులను తయారు చేయిస్తున్నారు. అందులో చౌక రకం ప్లాస్టిక్, స్పాంజ్ వంటి వాటిని విరివిగా వాడుతున్నారు. ఇది ప్రయాణికుల ప్రాణాలతో ఆడుకోవడమే అవుతుంది.
అలాగే బస్సు లోపల వైరింగ్ విషయంలో కూడా తీవ్రమైన నిర్లక్ష్యం కనిపిస్తోంది. అధిక లోడ్ ఉన్న ఏసీలు, టీవీలు, మొబైల్ ఛార్జింగ్ పాయింట్ల కోసం నాణ్యత లేని వైర్లను ఉపయోగిస్తున్నారు. దీనివల్ల షార్ట్ సర్క్యూట్లు జరిగి క్షణాల్లో మంటలు అంటుకుంటున్నాయి. బస్సులలో ఉండే స్లీపర్ బెర్త్ల నిర్మాణం కూడా మరింత సంక్లిష్టంగా మారింది. అదనపు సీట్ల కోసం ఇరుకైన మార్గాలను ఏర్పాటు చేయడం వల్ల అత్యవసర సమయంలో ప్రయాణికులు బయటకు పరుగులు తీయడం అసాధ్యంగా మారుతోంది. ఈ అంశాలపై రవాణా శాఖ అధికారులు కఠినమైన చర్యలు తీసుకోకపోవడం వల్లనే ఈ కదిలే మృత్యుకూపాలు యథేచ్ఛగా రోడ్లపై తిరుగుతున్నాయి. నిబంధనల ప్రకారం బస్సు బాడీ నిర్మాణానికి సర్టిఫికేషన్ ఉండాలి. కానీ ఆ సర్టిఫికేషన్లు ఎలా వస్తున్నాయో అందరికీ తెలిసిన సత్యమే.
రవాణా మాఫియా – ప్రభుత్వ కాళ్లకు బంధాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్లో ప్రైవేట్ రవాణా రంగం ఒక బలమైన మాఫియాగా రూపాంతరం చెందింది. ఈ మాఫియా చేతుల్లో రవాణా శాఖ అధికారులు కీలుబొమ్మలుగా మారారనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి. నిబంధనల ప్రకారం ఒక రాష్ట్రంలో తిరిగే బస్సులు ఆ రాష్ట్రంలోనే రిజిస్ట్రేషన్ చేసుకోవాలి. కానీ ఈ ప్రైవేట్ ట్రావెల్స్ ఆపరేటర్లు పన్నులు తప్పించుకోవడానికి, కఠినమైన ఫిట్నెస్ నిబంధనల నుంచి తప్పించుకోవడానికి అరుణాచల్ ప్రదేశ్, నాగాలాండ్ వంటి ఈశాన్య రాష్ట్రాలలో తమ బస్సులను రిజిస్ట్రేషన్ చేయిస్తున్నారు. దీనివల్ల రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి రావాల్సిన కోట్ల రూపాయల ఆదాయం గండి పడటమే కాకుండా, ప్రయాణికుల భద్రత కూడా ప్రశ్నార్థకంగా మారుతోంది.
ఈ పద్ధతి వల్ల స్థానిక రవాణా శాఖ అధికారులు ఆ బస్సులపై పూర్తి స్థాయి నియంత్రణను కోల్పోతున్నారు. ఇతర రాష్ట్రాల పర్మిట్లతో ఇక్కడ యథేచ్ఛగా సర్వీసులు నడుపుతున్నారు. దీని వెనుక పెద్ద ఎత్తున రాజకీయ పలుకుబడి, లంచాల పర్వం నడుస్తోందనేది బహిరంగ రహస్యం. ఎంత పెద్ద ప్రమాదం జరిగినా, కొద్ది రోజులు హడావిడి చేయడం, ఆ తర్వాత మామూలే అన్నట్లు వ్యవహరించడం రవాణా శాఖకు అలవాటుగా మారింది. రాజకీయ నాయకుల అండదండలు ఉండటంతో ఈ ట్రావెల్స్ యాజమానులు అధికారులను కూడా లెక్కచేయడం లేదు. రవాణా శాఖ అధికారులు తనిఖీలు చేయడానికి ప్రయత్నించినా పైస్థాయి నుంచి వచ్చే ఒత్తిళ్ల వల్ల వెనక్కి తగ్గాల్సి వస్తోంది. ఈ విధంగా రవాణా మాఫియా ప్రభుత్వ కాళ్లకు బంధాలు వేస్తోంది.
రూల్స్ ఏంటి? జరుగుతున్నదేంటి?
నిబంధనల ప్రకారం ప్రతి ప్రైవేట్ బస్సు ప్రతి సంవత్సరం ఫిట్నెస్ సర్టిఫికేట్ (FC) పొందాలి. ఆ సమయంలో బస్సు యొక్క ఇంజన్ కండిషన్, బ్రేకులు, టైర్లు, ఎమర్జెన్సీ ఎగ్జిట్లు, ఫైర్ ఎక్స్టింగ్యుషర్లు అన్నీ నిపుణుల సమక్షంలో తనిఖీ చేయాలి. కానీ ఆచరణలో ఈ తనిఖీలన్నీ కేవలం కాగితాలకే పరిమితమవుతున్నాయి. బస్సులను భౌతికంగా పరిశీలించకుండానే, కేవలం ఫోటోలు లేదా ఆన్లైన్ డాక్యుమెంట్ల ఆధారంగా సర్టిఫికేట్లు ఇచ్చేస్తున్నారనే విమర్శలు ఉన్నాయి. ఇది ఎంత ప్రమాదకరమో రాయవరం ఘటనే నిరూపిస్తోంది.
అలాగే డ్రైవర్ల పని గంటలపై కూడా స్పష్టమైన నిబంధనలు ఉన్నాయి. ఒకే డ్రైవర్ సుదీర్ఘ కాలం పాటు బస్సును నడపకూడదు. ప్రతి సుదూర ప్రయాణ బస్సులోనూ ఇద్దరు డ్రైవర్లు ఉండాలి. కానీ ప్రైవేట్ ఆపరేటర్లు ఖర్చులు తగ్గించుకోవడానికి ఒకే డ్రైవర్తో వందల కిలోమీటర్లు నడిపిస్తున్నారు. దీనివల్ల డ్రైవర్లు తీవ్రమైన అలసటకు గురై నిద్రమత్తులోకి జారుకుంటున్నారు. రాయవరం ప్రమాదంలో కూడా డ్రైవర్ నిర్లక్ష్యం, అతివేగమే కారణమని ప్రాథమికంగా తేలింది. బస్సు స్టీరింగ్ జామ్ అయిందని డ్రైవర్ చెప్పినప్పటికీ, సాంకేతిక నిపుణులు అలాంటిదేమీ లేదని నిర్ధారించారు. ప్రయాణికులు ఆ బస్సులో ఉన్న లోపాలను ముందే గుర్తించి డ్రైవర్ను హెచ్చరించినప్పటికీ అతను పెడచెవిన పెట్టడం ఆ వ్యవస్థలో ఉన్న బరితెగింపును సూచిస్తుంది. నిబంధనలను గాలికొదిలేసి, ప్రయాణికుల ప్రాణాలతో వ్యాపారం చేయడం ఈ మాఫియాకు అలవాటుగా మారింది.
వ్యవస్థీకృత నేరంగా మారిన నిర్లక్ష్యం
ఈ తరహా ప్రమాదాలను కేవలం ‘రోడ్డు ప్రమాదాలు’ అని పిలవడం సరికాదు. ఇవి ముమ్మాటికీ వ్యవస్థీకృత నేరాలు (ఆర్గనైజ్డ్ క్రైమ్స్). ప్రభుత్వాల నిర్లక్ష్యం, అధికారుల అవినీతి, ప్రైవేట్ ఆపరేటర్ల స్వార్థం కలసి అమాయకులను బలితీసుకుంటున్నాయి. రోడ్ల భద్రత కోసం వేల కోట్లు ఖర్చు చేస్తున్నామని చెప్పే ప్రభుత్వాలు, ప్రయాణిస్తున్న వాహనాల భద్రతను ఎందుకు గాలికొదిలేస్తున్నాయో సమాధానం చెప్పాలి. రోడ్డు నిబంధనలను అతిక్రమించిన సాధారణ ప్రజలపై వందలాది రూపాయల జరిమానాలు విధించే అధికారులు, వేలాది నిబంధనలను ఉల్లంఘిస్తూ రోడ్లపై తిరుగుతున్న ప్రైవేట్ బస్సులపై ఎందుకు చర్యలు తీసుకోలేకపోతున్నారు?
ఈ వ్యవస్థలో మార్పు రావాలంటే కేవలం జరిమానాలు విధిస్తే సరిపోదు. చట్టాల్లో ఉన్న లొసుగులను తొలగించాలి. ఇతర రాష్ట్రాల్లో రిజిస్ట్రేషన్ చేసుకుని ఇక్కడ సర్వీసులు నడిపే పద్ధతికి స్వస్తి పలకాలి. ప్రతి బస్సులోనూ జీపీఎస్ ట్రాకింగ్ వ్యవస్థ ఉండాలి. బస్సుల వేగాన్ని, డ్రైవర్ల కదలికలను నిరంతరం పర్యవేక్షించే ఒక కేంద్రీకృత వ్యవస్థ (సెంట్రలైజ్డ్ మానిటరింగ్ సిస్టమ్) ఏర్పాటు కావాలి. అలాగే బస్సు ప్రమాదాల్లో బాధ్యులైన వారిపై కఠినమైన సెక్షన్ల కింద కేసులు నమోదు చేసి, వేగంగా విచారణ జరిపి శిక్షలు పడేలా చూడాలి. అప్పుడే భయం పుడుతుంది, అప్పుడే ప్రయాణికుల ప్రాణాలకు విలువ పెరుగుతుంది.
వ్యవస్థ మారాల్సిన సమయం
రాయవరం బస్సు ప్రమాదం ఆంధ్రప్రదేశ్ సమాజానికి, ప్రభుత్వానికి మరోసారి గట్టి హెచ్చరిక లాంటిది. అమాయకుల ప్రాణాలు గాల్లో కలసిపోతున్నా కేవలం సానుభూతి మాటలు చెప్పి చేతులు దులుపుకోవడం సరికాదు. రవాణా మాఫియా ఆగడాలకు అడ్డుకట్ట వేయాల్సిన బాధ్యత ప్రభుత్వంపై ఉంది. నిబంధనలను కఠినంగా అమలు చేయడమే కాకుండా, ఉల్లంఘించిన వారిపై కఠినమైన క్రిమినల్ కేసులు నమోదు చేయాలి. రాజకీయ ఒత్తిళ్లకు తలొగ్గకుండా రవాణా శాఖ స్వతంత్రంగా పనిచేసేలా చూడాలి.
కేవలం డ్రైవర్లపై మాత్రమే కాకుండా, నాణ్యత లేని బస్సులను రోడ్డుపైకి అనుమతించిన ట్రావెల్స్ యజమానులపై, లంచాలు తీసుకుని ఫిట్నెస్ సర్టిఫికేట్లు ఇచ్చిన అధికారులపై కూడా చర్యలు తీసుకోవాలి. బస్సు నిర్మాణంలో అగ్ని నిరోధక సామగ్రి వాడకాన్ని తప్పనిసరి చేయాలి. సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించి డ్రైవర్ల కదలికలను, బస్సుల వేగాన్ని పర్యవేక్షించాలి. ప్రజల ప్రాణాలతో చెలగాటమాడే ఈ వ్యవస్థను సమూలంగా ప్రక్షాళన చేయకపోతే, రేపు మరో రాయవరం వంటి ఘోర కలి మన కళ్లముందే పునరావృతమవుతుంది. పాలకులు ఇప్పటికైనా తమ నిద్రను వీడి, ప్రజల ప్రాణాలకు భద్రత కల్పించే దిశగా నిజాయితీతో కూడిన చర్యలు చేపడతారని ఆశిద్దాం. అప్పుడే ఆ మరణించిన ఆత్మలకు నిజమైన శాంతి లభిస్తుంది.


